طرحواره درمانی

طرحواره درمانی چیست و چه کاربردی دارد؟

  •    طرحواره درمانی یک رویکرد و روش درمانی شناخته ‌شده نوین و موثر در علم روانشناسی و مشاوره است، که با فرآیندی ترکیبی و نو در پی شناخت آسیب‌ها و “تله‌های ذهنی” یا “طرحواره‌­های” افراد است. طرحواره‌­درمانی هم به عنوان روش روان­درمانی و هم به عنوان روشی برای ارتقای سلامت روان مورد استفاده قرار می­‌گیرد. این روش اولین بار توسط جفری یانگ ارائه شد. به کمک این روش درمانی می‌توان بسیاری از مشکلات شخصیتی، عاطفی و روانی ایجاد شده در افراد را در بازه‌­های زمانی مختلف درمان کرد. همچنین از آن می‌­توان برای درمان اختلالات خلقی، مشکل در روابط رمانیک و خانوادگی یا تروماها استفاده کرد. اگر می‌­خواهید بدانید طرحواره درمانی چیست با این مقاله با ما همراه باشید.

    نگاهی کلی به طرحواره درمانی

       طرحواره­‌درمانی یا Schema therapy به عنوان روشی نوین روان­درمانی برای درمان انواع اختلالات شخصیت، اختلالات روانی مزمن و غیره مورد استفاده قرار می­گیرد. این روش درمانی به عنوان یکی از روش‌های تلفیقی روان­درمانی توسط جفری یانگ پایه گذاری شده است. در اغلب کلینیک­‌های روانشناسی این روش برای تغییر الگوهای فکری، ذهنی و روانی فرد و تحول آنها به کار برده می­‌شود. این روش برای رفع اختلالات و رفتارهای آسیب زننده فردی و رفع مشکلات شخصیتی، عاطفی، روحی، احساسی، روانی موثر است. از این شیوه درمانی در حوزه­‌های مختلفی همچون حوزه شغلی، عاطفی، اجتماعی یا افزایش و بهبود عزت نفس افراد استفاده می­‌شود.

    طرحواره درمانی چه کاربردی دارد؟

       روش طرحواره‌­درمانی، ­ مناسب آن دسته از مراجعانی است که پس از انجام روش­های درمانی دیگر نتیجه مدنظر و مناسب خود را دریافت نکرده‌­اند. در واقع این روش درمانی به عنوان ترکیبی از عناصر و روش‌­های درمانی مختلف با هدف درمان اضطراب و افسردگی مزمن و مقاوم به درمان، یا مشکلات شخصیتی شناخته می­‌شود. از این روش برای درمان اختلالات و مشکلات روانی مختلف هم بهره برده می­‌شود. به عنوان مثال اغلب روان­درمانگران از این روش درمانی برای رفع مشکلاتی حاد همچون اعتیاد به الکل یا کار استفاده می­کنند.

    توجه داشته باشید از طرحوار­ه‌­درمانی برای درمان اختلالات شخصیتی همچون اختلال شخصیت مرزی، اجتنابی، پارانوئید، نمایشی، وابسته، اختلال وسواسی­ – جبری یا خودشیفتگی هم بهره برده می­‌شود. علاوه بر این به کمک این روش درمانی می­‌توان تروماهای دوران کودکی که مرتبط با انواع اختلالات روانی هستند، مثل افسردگی، اضطراب، اختلالات مرتبط با خوردن، استرس پس از سانحه، ترس از دست دادن، ترس از صمیمیت و یا عزت نفس پایین را درمان کرد.

    طرحواره درمانی چیست؟

    نحوه درمان اختلالات به کمک روش طرحواره درمانی

       در حقیقت هنگامی که نیازهای اساسی و عاطفی افراد از دوران کودکی تا بزرگسالی به صورت طبیعی ارضا نشود، باعث ایجاد کمبودهایی می­‌گردد که در نهایت منجر به ایجاد اختلال، مشکلات حاد عاطفی یا ترومای شدید بزرگسالی برای آنان می­‌شوند. این روش درمانی با کار کردن بر باورها و طرحواره­‌های ناسازگارانه اولیه در دوران کودکی، سعی در رفع این مسائل دارد. به بیانی ساده زمانی که افراد درگیر طرحواره­‌های ناسالم خود هستند از میان گزینه‌های مختلف انتخاب‌های نادرست و ناسالم را برای خود بر می­‌گزینند. بدین ترتیب همواره مشکلات جدیدی برای خود خلق می­‌کنند. اما زمانی که افراد با تله­‌های ذهنی یا طرحواره­‌های خود وارد جلسه درمانی می­‌شوند، سعی در شناسایی و رفع مشکل خود کرده و رفتارهای ناسازگارانه خود را می‌­یابند. در فرایند طرحواره‌­درمانی فرد پس از شناسایی رفتارهای آسیب زننده و یادگیری تکنیک­‌های مقابله با آن درصدد رفع مشکلات و از بین رفتن تله‌­های ذهنی خود برمی‌­آید. بدین ترتیب او می‌­تواند روابط سالم و ارزشمندی برای خود بسازد و کیفیت زندگی خود را افزایش دهد.

    مقاله پیشنهادی: رفتار درمانی دیالکتیکی چیست؟

    انواع طرحواره­‌ها یا تله‌­های ذهنی

       در پاراگراف فوق به این موضوع که طرحواره درمانی چیست و چه تاثیراتی بر زندگی افراد دارد، پرداخته شد. در این بخش به انواع طرحواره‌­ها یا تله­‌های ذهنی که شامل 18 طرحواره است، می‌­پردازیم. به طور کلی، وجود تله­‌های ذهنی باعث شکل‌گیری افکار، احساسات و رفتارهای ناکارآمد شده و به ایجاد اختلالات شخصیتی و هیجانات منفی آزارنده در افراد کمک می­کند. تصور کنید فردی به تازگی وارد رابطه رمانتیک شده و از فرد مورد علاقه خود انتظار خیانت دارد. روان­درمانگران وی را  فردی با طرحواره بی‌اعتمادی می­‌دانند که واکنش­‌هایی قابل پیش بینی از خود بروز می‌­دهد تا پارتنر خود را ترغیب به خیانت یا رفتن کند. یا حتی شخصی که دچار تله شکست است، دائماً تسلیم شرایط می­‌شود. به همین علت در بخش‌­های مختلف زندگی خود همچون تحصیل، شغل، ازدواج و زندگی مشترک همچنان و مداوم دچار شکست می­شود و تا زمانی که فکر و باور خود را تغییر ندهد، نتیجه مدنظرخود را اتخاذ نمی­‌کند.  توجه داشته باشید حدود 18 طرحواره یا تله ذهنی وجود دارد که در مقابل آنها یک یا دو واکنش­ افراطی نظیر فرار کردن، تسلیم شدن یا جنگیدن نشان داده می‌­شود. به همین علت، تراپیست با کمک به مراجع خود و یافتن نحوه واکنش وی به مشکلاتش سعی در رفع آنها دارد تا از رخداد مشکلات بزرگتر در آینده وی بکاهد. از انواع مختلف طرحواره­‌ها یا تله‌­های ذهنی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

    • طرحواره رهاشدگی
    • طرحواره محرومیت هیجانی
    • طرحواره بی‌اعتمادی
    • طرحواره شرم و نقص
    • طرحواره انزوای اجتماعی
    • طرحواره وابستگی
    • طرحواره خویشتن تحول ‌یافته
    • طرحواره شکست
    • طرحواره استحقاق
    • طرحواره خویشتن‌داری ناکافی
    • طرحواره ایثارگری افراطی
    • طرحواره جلب توجه
    • طرحواره منفی گرایی
    • طرحواره بازداری هیجانی
    • طرحواره استانداردهای سخت‌گیرانه

    هر کدام از این تله­‌های ذهنی احساسات خاصی را در مراجع ایجاد می­‌کنند و باعث ایجاد واکنش­‌های مشابه در شرایط مختلف می­‌شوند.

    طرحواره­‌درمانی چگونه به مراجعین خود کمک می­‌کند؟

       هدف از طرحواره درمانی ساخت ذهنیتی سالم به همراه باورهایی رشد دهنده و کمک کننده برای افزایش کیفیت زندگی مراجع است. به کمک این روش درمانی مراجع یاد می­‌گیرد رفتارهای افراطی و مخرب خود را شناسایی کرده، و با شناخت آنها به درک بهتری از نحوه واکنش خود دست یابد. در این فرایند، تغییر در باورها، افکار و رفتارها موجب می­‌شود فرد به سبک زندگی سالمی دست یافته و به تبع آن می‌­تواند زندگی سالم و باکیفیتی را برای خود و نزدیکانش خلق کند. در کل می­‌توان اهداف این روش درمانی را مواردی همچون افزایش درک و شناخت فرد از خود، تامین نیازهای روانی و هیجانی، داشتن واکنش رفتاری سالم و مناسب در مواجهه با تنش‌­ها و چالش­­ه‌ای زندگی، تغییر باورها و افکار سمی و آسیب زننده، و یافتن روشی درست و سالم برای مقابله با چالش­‌های زندگی دانست.

    طرحواره درمانی ، مشاوره آنلاین

    پس از گذشت چه مدت زمان از روش درمانی طرحواره نتیجه می­‌گیرم؟

       به طور کلی نمی‌­توان در خصوص مدت زمان روان­درمانی برای افراد یک نسخه واحد پیچید. چرا که با توجه به نوع اختلال، شدت آن و واکنش مراجع طول دوره درمان می­تواند متفاوت باشد. به طور معمول برای انجام روان­درمانی با هر روش درمانی، به دوره درمان 6 ماه تا یک سال زمان نیاز است. با توجه به ماهیت کار با طرحواره‌­ها، معمولاً طرحواره­درمانی به حدود یک تا دو سال زمان نیاز دارد. چه بسا برخی از مراجعین که از مشکلات عمیق‌­تر در رنج هستند، ممکن است به سال­ها درمان نیاز داشته باشند.

    چه افرادی می­‌توانند از طرحواره درمانی برای حل مشکلات خود بهره ببرند؟

       شاید برایتان سوال این پیش آمده باشد که “چه افرادی می‌­توانند با کمک طرحواره‌­درمانی مشکلات خود را حل کنند؟” در پاسخ باید گفت افرادی که با اختلالات شخصیتی، آگورافوبیا، اختلالات در زمینه خوردن، افسردگی یا ناامیدی، تراماها و اضطراب یا استرس پس از حادثه مواجه هستند، می‌­توانند از این روش درمانی برای حل مشکلات خود بهره ببرند.

    جمع‌بندی

       کلیه افراد با توجه به زندگی خود و چالش­‌هایی که با آنها مواجه شده‌­اند درگیر طرحواره‌های ناسازگار اولیه هستند که می‌­تواند باعث آزار و اذیت آنها شود. طرحواره­‌درمانی روش درمانی نوینی است که به حل مشکلات ریشه­ای افراد کمک می­‌کند. در واقع به کمک این روش درمانی می­‌توان الگوهای ذهنی و رفتاری نادرست را شناسایی کرده و به صورت ریشه‌ای آنها را حل نمود. در صورتی که هر کدام از طرحواره­‌ها یا تله­های ذکر شده فوق در زندگی شما وجود داشته باشند، نیازی به نگرانی نیست زیرا شما با مراجعه به روان­درمانگر معتمد می­‌توانید آنها را رفع کرده و از چالش­‌ها و مشکلات زندگی خود فراتر روید.

    میانگین امتیازات ۵ از ۵
    از مجموع ۲۹ رای
    به اشتراک گذاری:

    دیدگاه‌ خود را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *