انواع اختلال شخصیت

اختلال شخصیت چیست؟ انواع اختلال شخصیت و روش‌های درمان آن

ویژگی‌های شخصیتی به عنوان مهمترین خصوصیاتی است که انسان‌ها یکدیگر را با آنها شناخته و توصیف می‌کنند. گاهی اوقات این ویژگی‌ها ممکن است آنقدر مساله‌ساز باشند که ما را در ارتباط با اطرافیان دچار مشکل کنند. معمولا افرادی که مشکلات تکراری و مستمر با دیگران دارند، افراد دارای مسایل شخصیتی خاص هستند. گاهی این مشکلات ممکن است چنان شدید باشد که اطرافیان از ارتباط داشتن با آنها طفره رفته و موجب احساس تنهایی و طرد شدگی آنها شود. اصطلاحاً افرادی که دارای مسایل و مشکلات شخصیتی خاص هستند را افراد دارای «اختلال شخصیت» می‌نامند.

تعریف اختلال شخصیت

 طبق تعریف ارائه شده در نظام طبقه‌بندی بین‌المللی بیماریهای روانی و راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی، اختلال شخصیت «الگویی دیرپا از تجارب درونی، هیجانی، ذهنی، رفتاری و ارتباطی است که موجب مشکل در روابط بین فردی می شود». این الگو معمولاً ارتباطی با ویژگی‌های فرهنگی فرد ندارد.

3 نشانه مهم اختلال شخصیت

افراد دارای اختلال شخصیت معمولاً نشانه‌های رفتاری، ذهنی و ارتباطی زیادی دارند. اما سه نشانه مهم که می‌توان بر اساس آن افراد دارای اختلال شخصیت را شناسایی کرد عبارتند از:

  1. مشکل در ارتباط­ بین فردی

افراد دارای اختلال شخصیت، معمولاً در روابط بین فردی از ظرفیت و توانایی مطلوبی برخوردار نبوده و در روابط خود با شکست مواجهه می‌شوند. این افراد سابقه طولانی از روابط دوستانه و شکست در آنها دارند. همواره از اینکه ارتباطات و دوستی‌هایشان با شکست مواجهه می‌شود، شکایت دارند. این شکست‌ها می‌تواند تجربه‌ای برای روابط باشند؛ ولی معمولاً نسبت به مشکلات تکراریشان در روابط ناآگاه هستند و به این مشکلات ادامه می‌دهند. افراد دارای ویژگی‌های اختلال شخصیت در برقراری روابط پایدار و باثبات بین فردی مشکل دارند و این ویژگی تقریبا مهمترین خصوصیت این افراد است.

یک مساله مهم در خصوص انواع اختلال شخصیت این است که زندگی کردن با افرادی که دچار اختلال شخصیت هستند و یا ویژگی‌هایی از یک اختلال شخصیت دارند، کار راحتی نیست. این مشکلات می‌تواند افراد را با تنش‌های زیادی روبرو کند. اگر در شرف ازدواج هستید، برای شناختن و فهمیدن اینکه آیا طرف مقابلتان دارای ویژگی‌های ناسازگارانه شخصیتی است یا نه، می‌توانید از مشاوره استفاده نمایید.

  1. مشکل در هویت

همواره این انتظار وجود دارد که افراد پس از گذراندن سنین نوجوانی به یک هویت باثبات و منسجم از خود برسند، یعنی بدانند که هدف آنها در زندگی چیست؟ چه کاری می‌خواهند انجام دهند؟ چه برنامه‌هایی دارند و…. ولی بسیاری از افرادی که اختلال شخصیت دارند، هیچ گاه نمی‌توانند به یک هدف نسبتاً مشخص برسند و این ویژگی می‌تواند باعث شود که افراد مبتلا به اختلال شخصیت از نظر دیگران افراد آشفته و یا بی‌هدف به نظر برسند.

  1. داشتن ویژگی‌های شخصیتی خاص

همه انسان‌ها ممکن است ویژگی‌هایی داشته باشند که از نظر سایرین، ویژگی‌های خوبی نباشند و گاهی آزاردهنده نیز باشند. اما افرادی که دارای اختلال شخصیت هستند، نوع شدید این ویژگی‌ها را دارند. به عنوان مثال، بدبینی یا بی‌ثبات‌بودن، ویژگی‌های مطلوبی نیست، اما کسی که دارای بدبینی و بی‌ثباتی شدید است، می‌تواند این شدت نشان دهنده اختلال شخصیت باشد.


مقاله پیشنهادی: « آیا از تحریف‌های شناختی خود اطلاع دارید؟»


انواع اختلال شخصیت

اگر افراد دارای نشانه های اختلال شخصیت باشند، ممکن است در یک یا چند گروه زیر قرار بگیرند.

  • اختلال شخصیت پارانوئید

 بی اعتمادی و بدبینی شدید نسبت به دیگران از جمله ویژگی‌های بارز این افراد است. کسانی که دارای اختلال شخصیت پارانوئید هستند، معمولاً بدون داشتن دلایل محکم به دیگران شک می‌کنند، بطور مداوم در صدد کنترل دیگران هستند و فکر می‌کنند اطرافیان و کسانی که به آنها نزدیک می‌شوند، قصد سوء استفاده از آنها را دارند. معمولا این شک و بدبینی محدود به یک یا چند نفر از اطرافیان نیست و اغلب در مورد تقریبا اکثریت افراد خانواده، افراد آشنا، فامیل، دوستان، همکاران و…. رخ می‌دهد.

  • اختلال شخصیت اسکیزوئید

اختلال شخصیت اسکیزوئید ویژگی افرادی است که در روابط صمیمانه با دیگران دچار مشکل بوده و تمایلی به برقراری رابطه با دیگران ندارند. این افراد ترجیح می­‌دهند تنها باشند و از تنها بودن رنجیده نمی­‌شوند.  افراد اسکیزوئید از نظر شغلی نیز دنبال مشاغلی هستند که در آن بتوانند تنها و بدون نیاز به ارتباط با دیگران کار کنند. بطور کلی، چنین افرادی ارزش زیادی برای تنهایی خود قائل می­‌شوند. بسیاری از این افراد تمایل به ازدواج، رابطه جنسی، صمیمیت و … ندارند. نکته قابل ذکر این است که در برخی اختلالات مانند افسردگی نیز افراد ممکن است نسبت به روابط اجتماعی بی میل شوند، اما این بی‌میلی موقتی است و با کاهش افسردگی بهبود می‌یابد. اما در اختلال شخصیت اسکیزوئید این بی میلی تقریبا همیشه و نسبت به تمام روابط اجتماعی وجود دارد.

اختلال شخصیت

  • اختلال شخصیت اسکیزوتایپال

 حتماً در اطرافتان و یا در افراد کوچه و بازار کسانی را دیده‌اید که به نظر ظاهر و رفتار عجیب و متفاوتی دارند. چنین افرادی شاید دارای اختلال شخصیت اسکیزوتایپال باشند. افراد اسکیزوتایپال از نظر فکری معمولاً باورهای غیرعادی، اعتقاد به نیروهای جادویی و رفتارهای خاص دارند. این ویژگی‌ها اغلب موجب دور شدن اطرافیان از آنها می‌شود. چنین افرادی ممکن است گردن آویزها، تتوها و لباس‌های خاصی بر تن داشته باشند که متفاوت از عرف اجتماع است.

  • اختلال شخصیت مرزی

 مهمترین ویژگی اختلال شخصیت مرزی، رفتارهای شدیداً بی ثبات، آسیب زدن به خود، احساس پوچی مستمر، ناپایداری عاطفی و مشکل در روابط بین فردی است. گاهی مشکلات این افراد چنان شدید است که توسط اطرافیان و خانواده برای مشاوره و درمان ارجاع داده می شوند. یا اینکه اطرافیان از مشاوره آنلاین برای چگونگی ادامه رابطه با آنها مشاوره می‌گیرند. افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی به دلیل بی ثباتی های مکرر در روابط بین فردی و اجتماعی و بی ثباتی های خلقی معمولاً توانایی حفظ روابط طولانی مدت با بقیه افراد را ندارند و مدام در حال تنش و تعارض با دیگران هستند.

  • اختلال شخصیت ضداجتماعی

  اختلال شخصیت ضداجتماعی معمولاً مشخصه کسانی است که ارتباط ابزاری با سایرین دارند. این افراد در تلاشند تا دیگران را فریب داده، به آنها دروغ بگویند و یا از آنها سوءاستفاده کنند. چنین افرادی احتمال زیادی دارد که درگیری قانونی داشته باشند و یا به زندان بیافتند. معمولاً افراد دارای این اختلال تمایلی به دریافت مشاوره ندارند. افراد مبتلا به اختلال شخصیت ضداجتماعی زمانی که دیگران را آزار می دهند و یا از آنها سوء استفاده می کنند دچار پشیمانی و یا عذاب وجدان نمی شوند و به راحتی می توانند حقوق دیگران را به نفع خود نادیده بگیرند.


مقاله پیشنهادی: « تله‌های زندگی چیست؟ 11 نوع تله زندگی + دانلود پرسشنامه تله‌های زندگی»


  • اختلال شخصیت خودشیفته

 افراد با شخصیت خود شیفته کسانی هستند که برای خود ارزش و شایستگی ویژه و بیشتری قائل شده، خود را مهمتر از دیگران می دانند، بر موفقیت ها و دستاوردهای خود بیشتر از سایرین تاکید می کنند و همواره با یک ذهنیت برتر بودن (از نظر هوش، زیبایی، قدرت و ….) در روابط ظاهر می شوند. این افراد در برقراری رابطه بهنجار با دیگران به شدت دچار مشکل هستند. افراد خودشیفته معمولا در توانایی  های خود غلو کرده و مدام آنها را به رخ دیگران می کشند. این افراد معمولا افراد خودخواهی به نظر می رسند که یک سر و گردن خود را بالاتر از بقیه می بینند. معمولا آدم ها از معاشرت با افراد دارای شخصیت خودشیفته خشنود نمی شوند و به همین علت تا حد ممکن سعی می کنند از آنها دوری کنند.

اختلال شخصیت خود شیفته چیست؟

  • اختلال شخصیت نمایشی

 شاید در اطرافتان افرادی را دیده باشید که مدام دنبال توجه طلبی با رفتارهای ناشایست و هیجانی هستند. چنین آدم‌هایی از اختلال شخصیت نمایشی رنج می‌برند. این افراد از هر روشی سعی می­‌کنند تا نظر دیگران را جلب کنند. معمولاً رفتارهای ناپخته آنها شامل تغییرات سریع ظاهری، استفاده از رنگ‌های نامتعارف برای پوشش، آرایش غلیظ، تغییر دادن تن صدا، نازک کردن صدا، خودنمایی و اقدامات نمایشگرانه است. هدف چنین افرادی فقط جلب توجه است نه چیز دیگر! به همین دلیل است که افراد نمایشی وقتی رابطه‌­ای را شروع می­‌کنند، نمی­‌توانند آنرا ادامه دهند. هیجان و احساساتی که این افراد نشان می‌دهند، معمولاً سطحی است. هر کس به آنها نزدیک می­‌‌شود، پس از مدتی از دستشان خسته می‌شود.

  • اختلال شخصیت اجتنابی (دوری گزین)

 حتماً در میان دوستان یا اطرافیان کسانی را دیده‌­اید که علاقه زیادی به برقراری رابطه با دیگران دارند؛ اما به دلیل ترس از مورد انتقاد واقع شدن از این روابط فرار می­‌کنند. چنین افرادی دارای نشانه‌های اختلال شخصیت اجتنابی یا دوری گزین هستند. این افراد از اینکه توسط دیگران بد ارزیابی شوند به شدت می‌ترسند. این امر باعث می‌شود که غار تنهایی را برای خود انتخاب کرده و عطای روابط را به لقای آن ببخشند. معمولاً روان درمانی برای افراد مبتلا به اختلال شخصیت اجتنابی مفید است. آنها در جلسات مشاوره حضوری یا  آنلاین یاد می‌گیرند که چگونه به چالش با افکار و رفتار مرتبط با این ویژگی­ها پرداخته و آنها را تغییر دهند.

  • اختلال شخصیت وابسته

 وجه مشخصه اختلال شخصیت وابسته، اعتماد به نفس پایین و اتکای بیش از اندازه به دیگران است. این وابستگی به افرادی است که با آنها بیشتر صمیمی‌­تر هستند. چنین شخصیت­‌هایی در اکثر تصمیمات زندگی، حتی تصمیمات کوچک نیازمند تایید دیگران هستند. معمولاً این افراد نیاز دارند که یک نفر در کنارشان باشد تا بتوانند کاری را شروع کرده و به اتمام برسانند. افرادی که شخصیت وابسته دارند اغلب روابط طولانی مدتی ندارند، زیرا از سمت بقیه کنار گذاشته می‌شوند. واقعیت این است که آدم­ها دوست ندارند یک نفر مدام به آنها بچسبد. اما افراد وابسته چنین حسی را در دیگران ایجاد می­‌کنند.

اختلال شخصیت وابسته

  • اختلال شخصیت وسواسی- اجباری

 افراد دارای اختلال شخصیت وسواسی- اجباری دارای یک الگوی فراگیر از اشتغال ذهنی با نظم و ترتیب، کمال‌گرایی شدید، کنترل کردن مداوم دیگران و انعطاف‌ناپذیری در تصمیمات است. چنین افرادی هم موجب آزردگی خود می‌شوند و هم اینکه دیگران را به شدت اذیت می‌کنند. زندگی کردن با چنین افرادی معمولاً بسیار سختی است. چرا که این افراد اغلب دوست دارند که تمام امور و مسایل زیر نظر و تحت کنترل انها باشد. افراد دارای شخصیت وسواسی استاندارها و معیارهای سفت و سختی دارند. کنار گذاشتن این معیارها برای آنها غیر ممکن است. این افراد نمی­‌توانند شلوغی و بی نظمی را تحمل کنند. هر گونه بی‌نظمی ممکن است تمرکز آنها را مختل کند. زندگی کردن با چنین افرادی ممکن است پر استرس و کسالت بار باشد.

2 روش تشخیص اختلال شخصیت

 برای تشخیص دقیق اختلال شخصیت و نشانه‌­های آن دو روش مهم و پرکاربرد وجود دارد:

  1. مشاوره با متخصصان روانشناسی

تشخیص اختلال شخصیت معمولاً کار دشواری بوده و مستلزم رویکردی تخصصی است. اگر هدف شما تشخیص دقیق نشانه‌­های اختلال شخصیت باشد، می­‌توانید از متخصصین خبره کمک بگیرید. معمولاً روانشناسان و مشاوران متخصص از طریق مصاحبه، ویژگی­‌ها و نشانه­‌های اختلال شخصیت را ارزیابی می­‌کنند. متخصصین امر ممکن است در کنار مصاحبه از روش‌­های دیگر تشخیص‌گذاری نیز استفاده کنند.

خدمات آنلاین مشاوره اختلال شخصیت

  1. استفاده از تست‌های شخصیت

آزمون­ها یا تست­‌های شخصیت جزو ابزارهای کمک تشخیصی هستند. از این ابزار به منظور غربالگری اولیه یا قطعی شدن تشخیص استفاده می­‌شود. برای بررسی اینکه آیا نشانه‌­ای از اختلال شخصیت در شما وجود دارد می‌­توانید از آنها استفاده کنید.

 آیا اختلال شخصیت قابل درمان است؟

 افراد دارای اختلال شخصیت به دلایل مختلف نسبت به حضور در جلسات روان درمانی مقاومت دارند. این مقاومت و عدم همکاری ممکن است به دلیل ناآگاهی از مشکل خود و اینکه سالها با چنین ویژگی­‌های زندگی کرده‌­اند، باشد. از این رو، بطور کلی درمان اختلال شخصیت سخت و پیچیده است و نیاز به تخصص لازم دارد. به همین دلیل روانشناسان و مشاورانی که به درمان اختلال شخصیت می‌­پردازند، کمتر از سایر درمانگران هستند. طبق بررسی‌­های انجام شده با حمایت شاخه 12 انجمن روانشناسی آمریکا (شاخه روانشناسی بالینی)، مشخص شده است که با استفاده از برخی روش‌های درمانی، تعدادی از اختلالات شخصیت مثل اختلال شخصیت مرزی، شخصیت نمایشی، شخصیت خودشیفته، شخصیت وسواسی- اجباری، شخصیت وابسته، شخصیت اجتنابی، قابل درمان هستند.

آیا درمان دارویی برای اختلال شخصیت موثر است؟

 طبق بررسی های انجام شده، درمان دارویی فقط در شرایط بحرانی مثل بحران‌هایی که افراد دارای شخصیت مرزی تجربه می‌کنند، می‌تواند موثر باشد. از این رو، داروها هیچ گاه به عنوان درمان خط اول و قطعی برای اختلال شخصیت محسوب نمی‌شوند. بطور کلی، افراد دارای اختلال شخصیت اگر وارد فرایند درمان شوند، از رواندرمانی بیشتر از سایر روشهای درمانی سود می­‌برند. این افراد می‌توانند از طریق مراجعه حضوری به کلینیک و یا دریافت مشاوره آنلاین در مسیر تغییر نشانه‌­های اختلال خود قرار بگیرند.

رزرو نوبت مشاوره آنلاین

به اشتراک گذاری:

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *